نشانه‌های کم‌آبی در کودکان که نباید نادیده گرفته شوند

کاهش ادرار، خشکی دهان، بی‌حالی و گریه بدون اشک می‌توانند از نشانه‌های کم‌آبی باشند؛ به‌ویژه هنگام تب، اسهال یا استفراغ.

بدن کودکان نسبت به بزرگسالان ذخیره مایعات کمتری دارد و ممکن است هنگام تب، اسهال، استفراغ یا هوای گرم سریع‌تر دچار کم‌آبی شود. شناخت زودهنگام نشانه‌ها کمک می‌کند پیش از شدید شدن وضعیت اقدام مناسب انجام شود. نشانه‌های اولیه کم‌آبی ادرار کمتر از حالت معمول یا تیره‌تر شدن رنگ ادرار خشکی داخل دهان و زبان کاهش اشک هنگام گریه تشنگی بیشتر از معمول خستگی، بی‌قراری یا کاهش فعالیت کودک در شیرخواران، کمتر شدن تعداد پوشک‌های خیس و فرورفته به نظر رسیدن قسمت نرم بالای سر نیز می‌تواند مهم باشد. چه نشانه‌هایی نیازمند ارزیابی سریع‌تر هستند؟ اگر کودک قادر به نوشیدن نیست، هر مایعی را استفراغ می‌کند، بسیار خواب‌آلود شده یا برای مدت قابل‌توجهی ادرار نکرده است، باید با پزشک یا مرکز درمانی تماس گرفت. وجود خون در مدفوع یا استفراغ، تنفس غیرعادی، گیجی، ضعف شدید یا بدتر شدن سریع وضعیت نیز از علائمی است که نباید در خانه منتظر برطرف شدن آن‌ها ماند. چگونه از کم‌آبی پیشگیری کنیم؟ هنگام بیماری، مایعات را در حجم کم اما دفعات بیشتر پیشنهاد کنید. اگر کودک شیر مادر می‌خورد، معمولاً ادامه شیردهی توصیه می‌شود. در اسهال و استفراغ، محلول خوراکی جبران آب و املاح یا ORS می‌تواند به جایگزینی آب و نمک‌های ازدست‌رفته کمک کند. نوع محلول و مقدار مصرف باید بر اساس سن و شرایط کودک و طبق دستور پزشک، داروساز یا راهنمای روی محصول تعیین شود. نوشابه، آبمیوه بسیار شیرین و نوشیدنی‌های انرژی‌زا جایگزین مناسبی برای ORS نیستند و مقدار زیاد قند آن‌ها ممکن است اسهال را تشدید کند. چند نکته کاربردی مایعات را با قاشق یا جرعه‌های کوچک و پیوسته پیشنهاد کنید. تعداد دفعات ادرار یا پوشک خیس را زیر نظر بگیرید. مدت و تعداد دفعات اسهال یا استفراغ را یادداشت کنید. محلول‌های جبران آب و املاح را دقیقاً طبق دستور آماده کنید. از تهیه محلول‌های خانگی با اندازه‌گیری تقریبی نمک و شکر خودداری کنید. جمع‌بندی کم‌آبی خفیف با تشخیص زودهنگام قابل‌کنترل است، اما در کودکان کم‌سن یا زمانی که کودک قادر به نوشیدن نیست، وضعیت می‌تواند سریع‌تر جدی شود. یادآوری: این مطلب جایگزین تشخیص و توصیه اختصاصی پزشک نیست. منابع American Academy of Pediatrics – Preventing Dehydration World Health Organization – Diarrhoeal Disease